Deg waṭas n yiɣerbazen n ddwiṛ, taxxamt n yiɣbula d tamnaḍt i d-yettwabedd aṭas n yimdanen deg tmeɣra, maca ur tt-ttawin ara s ccḍeḥ. Ṛṛwayeḥ i d-yettalin ɣer ddaw n lɛimara, aḥricu i d-yettazzalen ɣef wakal, tiẓẓin deg unebdu: ugur-a yessiẓen imezdaɣ yerna yessenqes seg tulmist n lɛimara. Asfaḍ n texxamt n yiɣbula n lɛimara yesra tarrayt tuḥdidt, yemgaraden ɣef win n yiḥricen-nniḍen timṣadanin. Dagi ad naf amek ara nefhem anda i d-yekka ugur, amek ara nesfeḍ idɣaren, d amek ara nẓer tikli n usegmi i yelhan.
Acuɣer ṛṛwayeḥ ttidiren deg texxamt n yiɣbula
Ṛṛwayeḥ n texxamt n yiɣbula ur d-ttawint ara kan seg yisaki. Ttidiren mi ara d-ddmen aṭas n tmentilin ɣef tikkelt, yerna yiwen n ubersi n lemqeṣ ur ten-yeḥwaj ara.
Aḥerri d teɣzi n lexzin
Iɣbula n lmakla ttbeddalen s zzerb mi ara d-yali uḥerri. Deg unebdu, deg temdinin n ugafa am Tizi Ouzou, Dzayer neɣ Bgayet, taxxamt yeggugmen yerna ur nețțwasuḍ ara akken iwata ad teffeɣ d afurnu. Mi ara yeṭṭef lweqt aṭas uqbel ad ttwajemɛen iɣbula, ṛṛwayeḥ ttezzayaden. Ma yella uṭṭaf n yiɣbula ur yelhi ara neɣ ma yeffeɣ yiwen n wass, taxxamt tččur.
Aḥricu n yiɣbula d wayen i d-yeqqimen ɣef wakal
Asaki yettwaxerqen neɣ tapubelt yettwarẓen ttaǧǧan aḥricu yeččuṛen s lmakla ad d-yazzel. Yettuγal ger tgermaḍin n tzelliḍt, ddaw tipubelin d tigniwin. Ula d mbaɛd n usemmiḍ, aḥricu-nni yettkemmil ad d-yessaweḍ ṛṛwayeḥ yerna yettawi ɣer-s tiṭṭawin d iɣerdayen. Ahat d nețța i d aɣbalu ireṭṭlen n wugur, akteṛ n yiɣbula iman-nsen.
Tipubelin, asiffun d usentel n yiṭij
- Tipubelin: daxel, aksum d ukfal ttqimen deg-sent iḥricen ma ur ttwasfaḍent ara.
- Asiffun neɣ unekkaf ɣef wakal, ma yella: ma yettwasekkeṛ neɣ yeqquṛ, yeǧǧa ṛṛwayeḥ ad d-ilin. Ma yella ugur yettkemmil, yezmer ad yeqqen ɣer usfaḍ d waman yeqqnen.
- Asentel n yiṭij: taxxamt war aseɣwi, neɣ ɣer ukufi-ines yettwasekkeṛ, tețțaṭṭaf tarṭuba d ṛṛwayeḥ.
- Iɣebbaren d uzniq: tiɣzal, tisemmaḍin d tarṭuba ttidiren deg-sen s zzman.
Aseɣwen n yidɣaren: tarrayt s sḍis n tikkal
Asfaḍ yelhan yeḍfer amseddi ilelli. Ma nettu neɣ nessenqes seg-s, taxxamt ad tban tezdi, maca ṛṛwayeḥ ad d-uɣalent deg kra n wussan.
- Ad nesfaw ad nessenfel: ad nessufeɣ neɣ ad neẓẓel tipubelin akken ad nawi ɣer wakal d yiɣeblan. Ad nḥrez imdanen i d-yettekken (ibeqquṣen, iḍarren yeqqnen, llebsa yelhan).
- Ad nekkes iɣbula seg wakal: ad nejmeɛ isaki yettwaqeṭṭɛen d ukkuẓ uqbel ad nesseɣwi s waman.
- Ad nekkes zzit-nni d usfaḍ: wakal, adda n yigrawen, tiɣersiwin d ifeqqusen, s yiwen n wuguren yelhan i wayen n lmakla. Ad neḥrez adɣar d lḥerz yettwabdan sɣur uɣeṛṛaf, yerna ur nxelleṭ ara ibuḍen gar-asen.
- Ad nesseɣwi s waman aṭas: aman ttawin iḥricen, ula deg tgermaḍin. Yessefk ad zmiren ad ffɣen akken iwata.
- Ad nsedzinfektiyi: ad nsebded ameẓẓuɣ n tdezinfeksyun ɣef yidɣaren n unekcum d tmeẓẓuɣin yettwasṭeɛnaben ugar, d wakud n usemmiḍ i d-yewwi uɣeṛṛaf. I tilawin yewɛaṛen, tdezinfeksyun tamitiyant d yiwen n ubdil ara nẓer.
- Ad nessemsi ad nessiɣzef aɣ: ad nerr tipubelin kan mi ara yeqqim wakal yessemmes. Taxxamt tarṭuba tettarra ṛṛwayeḥ ɣer deffir.
Tipubelin ttwasfaḍent weḥd-sent: asfaḍ s tbeṛɣiwt seg daxel d beṛṛa, aseɣwi, asemmes deg uzɣal, d ukfal ula d netta. Lbaṛfan n txxamt ur yessefruri ara kra: yeffer ṛṛiḥa kra n wakud kan, maca ssebba-s yeqqim.
Acu n tikli n usegmi ara nɣer?
Ulac tikli yellan i yal yiwen. Tikli i yelhan tettwabna ɣef wuṭṭun n yimezdaɣ, teɣzi n texxamt, tikli n wuṭṭaf n yiɣbula deg taɣiwant-nwen d tegrest. D amedya, ad tt-tessiwḍem ɣer tɣiwant-nwen:
- Yal ass neɣ qrib: tuɣalin s wallen, aqeṭṭeɛ n yiɣbula i d-yeɣlin, tuɣalin n tewwura d ukfal.
- Yal dduṛt neɣ ugar deg unebdu: asfaḍ n wakal d usemmiḍ, asfaḍ n yidɣaren timeẓẓuɣin, asenqes n tuccḍa deg usiffun.
- Yal aggur neɣ ugar deg unebdu: asfaḍ aččuṛan n tipubelin, asfaḍ n yiɣebbaren d tewwura, tdezinfeksyun.
- Ɣef yiḍrisen: aḥricu yeffɣen, tiṭṭawin, ageffur d lqaɛa n tagut neɣ Ɛid, mi ara yernu wuṭṭun n yiɣbula.
Tikli ɣur-s ad tuɣal d tamẓẓuɣt deg unebdu d tallit n wuṭṭun n yiɣbula. Deg tegrest, tarṭuba, nețța d ugur-nniḍen, ugar deg tmura i yesɛan lehwa aṭas am Lqbayel: tisemmaḍin d wakal i d-yeqqimen yerṭeb.
Tikli yelhan n yal ass i usnaqes n ugur
Asfaḍ n texxamt yeqqen ula d ɣer tikli n yimezdaɣ. Kra n yiwellihen i d-yettwaruzen yerra aṭas n tmentilin:
- Ad neqqen isaki akken iwata, war ma neččuṛ-ten ar ukufi, yerna ur ten-nteṭṭef ara ɣer tama n tipubelin.
- Ad nessuḍ iɣbula yerṭuben aṭas uqbel ad ten-nɛerreḍ.
- Ur nssers ara iḍrisen imeqqranen, iɣebbaren neɣ iɣbula yelhan deg texxamt.
- Ad nḥrez tiswiɛin n tuffɣa n yiɣbula, yeqqnen ɣer wakud n uɛadda n uṭṭaf.
- Ad nɛiwed ad neqqen tawwurt yal tikkelt, i usenqes n yimesbaṭen (aqjun, iɣerdayen, tiṭṭawin).
Deg yidis n usindik, yessefk ad yezwir ɣef wanda llan tipubelin (tiɣeɣlalin, ukfal yettwattun), ad yesfeḍ asiffun d ugrid n usentel, yerna ad yessiweḍ ugur n uṭṭaf ɣer taɣiwant neɣ ɣer usmelkan n tmellit. Tamwant n uɣellas neɣ n unemhal n usfaḍ tettwaḥseb aṭas, ma yella ɣur-s tamda n waman, lmaterial yettwaxdem i waya d tafelwit n uɛadda yeslen.
Melmi ara d-nɛerreḍ amseqdac n ssalat?
Taxxamt yettwaseqdacen cwiṭ tezmer ad tettwasfeḍ seg daxel. Amseqdac n ssalat yettwarra yelhan deg waṭas n tilawin:
- ṛṛwayeḥ ttkemmilent ɣas akken asfaḍ yettwaxdem s uṣeggem;
- lɛimara tameqqrant, s wuṭṭun ameqqran n yiɣbula;
- ulac agardyan neɣ tarbaɛt ur tesɛi ara lweqt neɣ lmaterial;
- taxxamt tezgel aṭas ur tettwasfeḍ ara, tesra aɛiwed n lḥala;
- asindik yebɣa tikli yettwarnan, yettwaḥerzen d tuyugt.
Dylan Services teddu deg Tizi Ouzou d akk tamurt n Lezzayer. Ameẓlay-nneɣ n uṭṭaf d tuffɣa n yiɣbula izmer ad yettwabdu d usfaḍ n yal ass n tlɛimarin d tɣiwanin. I wakken ad twaliḍ amek i neɛawen timlikin yemṣadan, ẓer asebter-nneɣ i isindikiyen d tmeṭṭawt n tlemmast.
Isuter i d-yettuɣalen s waṭas
Acuɣer ṛṛwayeḥ ttuɣalent kra n wussan mbaɛd asfaḍ?
S waṭas, aɣbalu ur yettwasfeḍ ara: tigermaḍin yeččuṛen s uḥricu, tipubelin ur nettwasfaḍ ara, usiffun yeṭṭiq neɣ taxxamt ur tesɛi ara lehwa. Yessefk ad nxdem ɣef tmentilin-a, ur nekfi ara kan ɣer wakal i d-yettbanen.
Yessefk ad nsedzinfektiyi s yal asfaḍ?
Xaṭi, ur yelzem ara. Asfaḍ amezgun s ujjuz yelhan yeɣli deg waṭas n tilawin. Tadezinfeksyun tettwasɣiwes ugar ɣef tallit tameẓẓuɣt neɣ mbaɛd aḥdaq, am uḥricu yettwazzlen neɣ llan ineffeɛ.
Anwa ara yeṭṭfen taxxamt n yiɣbula deg tmeṭṭawt n tlemmast?
Yeqqen ɣer tmuɣli n taɣiwant: agardyan, anemhal n usfaḍ neɣ takebbanit n ssalat, akken i d-yeqqar usmel n tmeṭṭawt. Ayen yelhan ugar d ad nefru s wudem ilelli anwa ara yeddun, s tikli i d-yewwi, d lmaterial.
Taggara
Taxxamt n yiɣbula tuzdit tebna ɣef tlata n tɣuṛdiyin: ad nefhem anda i d-yekka ṛṛwayeḥ, ad nesfeḍ idɣaren s sḍis n tikkal, d ad nṣeṭṭeḍ tikli yemṣadan d tegrest d teɣzi n lɛimara. Mbaɛd n yiwellihen yessefḥen i yimezdaɣ, tigawin-a ttwakkesent aṭas n tmenɣiyin d ttḥerzent lhiǧyen n yiḥricen timṣadanin. Ma tebɣam ad tsebdeḍ asfaḍ n texxamt n taɣiwant-nwen neɣ ad tefhem anda tella lḥala tura, nermes Dylan Services s wawal ɣef lɛimara d ayen tebɣam.





